Genedigaethau, Priodasau a Marwolaethau

Os ydych yn ymchwilio unigolyn neu’n gwneud gwaith ymchwil teuluol, bydd angen i chi weld cofnodion yn ymwneud â geni, bedyddio, priodi, marw a chladdu. Cyn cychwyn eich ymchwil, byddwch angen gwybod enw’r unigolyn, amcan o ddyddiad geni, priodi neu farw a’r ardal lle roeddynt wedi eu cofrestru neu’n byw ar y pryd.

Nid oes gennym dystysgrifau genedigaeth, priodi a marwolaeth. Gellir cael y rhan gan y Cofrestrydd Cyffredinol.

Pa gofnodion alla’ i ddod o hyd iddynt yn Archifau Sir Ddinbych?

Cofrestrau Eglwys a Chapel

Mae cofrestrau bedyddio, gostegion/priodasau a chladdedigaethau a ddigwyddodd yn eglwysi’r plwyf (Eglwys yng Nghymru) wedi eu cadw yn Archifau Sir Ddinbych ochr yn ochr â chofnodion plwyf eraill fel mapiau degwm a chyfrifon warden yr eglwys. Mae cofrestrau plwyf yn rhoi gwybodaeth wahanol i dystysgrifau geni, priodi a chladdu ar ôl 1837. Os oes arnoch angen archebu copi o dystysgrif cofrestriad sifil cysylltwch â’r cofrestrydd.

Bydd cofnod cofrestr bedydd yn nodi enw’r plentyn, enw’r rhieni (y tad yn unig mewn cofnodion cynharach), cyfeiriad y rhieni, dyddiad y bedydd a’r eglwys. Mae rhai cofrestrau bedyddio yn fanylach ac yn nodi’r dyddiad geni yn yr ymyl. Mae cofrestrau cynharach yn cynnwys llai o wybodaeth.

Cyn 1754, doedd dim llawer o wybodaeth mewn cofnodion priodasau, yn aml yn nodi’r dyddiad ac enw’r priodfab a’r briodferch a’r plwyf yn unig. Mae cofrestrau diweddarach yn rhoi llofnodion tystion ac ar ôl 1837 ychwanegwyd enw tad y priodfab a’r briodferch.

Bydd cofnod cofrestr claddedigaeth yn rhoi enw ac oedran yr ymadawedig i chi, yn ogystal â dyddiad y gladdedigaeth a chyfeiriad lle’r oedd yr unigolyn yn byw pan fu farw. Weithiau mae’r cyfeiriad yn fanwl ac yn nodi rhif tŷ a stryd, a dro arall dim ond enw pentref neu ardal sydd wedi ei nodi. Ni fydd cofnod claddedigaeth yn rhoi manylion fel achos marwolaeth, perthynas agosaf, neu rif plot yn y rhan fwyaf o achosion.

Mae rhai cofrestrau capel wedi eu cadw, ond nid y cwbl. Cofrestrau Bedyddwyr yw’r rhan fwyaf o gofrestrau yn Archifau Sir Ddinbych. Fel arfer mae cofrestr capel yn darparu’r un math o wybodaeth â chofrestr eglwys. Gallwch weld rhestr o’r cofrestrau capel sydd gennym yma [copi pdf]

Adysgrifau’r Esgob

Mae gennym ficroffilm sydd ag adysgrifau esgob esgobaeth Llanelwy arnynt hefyd. Copïau yw’r rhain o’r cofrestrau a anfonir at yr esgob bob blwyddyn. Mae gennym ffurflenni microffilm ar gyfer y rhan fwyaf o blwyfi o’r 1660au i’r 1850au. Mae adysgrifau’r esgob yn ffynhonnell ddefnyddiol pan fydd cofrestrau’r plwyfi eu hunain ar goll.

Arolygon mynwentydd ac arysgrifau cerrig beddi

Nid oes cynllun ar gyfer pob safle claddedigaethau ac weithiau os yw bedd heb ei nodi does dim ffordd o wybod lle yn union mae unigolyn wedi ei gladdu.

Mae arolygon mynwentydd wedi eu cynnal gan grwpiau o unigolion sydd â diddordeb mewn dogfennu claddedigaethau mewn mynwentydd penodol (cymdeithasau hanes lleol neu grwpiau cefnogi eglwys er enghraifft).

Gallwch chwilio’r catalog am arysgrifau cerrig beddi ar gyfer safle claddu penodol.

Ewyllysiau

Nid yw pawb yn gadael ewyllys, ond mae’n bendant werth ymchwilio iddo. Gall ewyllys ddangos y wybodaeth ganlynol-

  • Enw a chyfeiriad llawn yr unigolyn
  • Gwybodaeth am statws cymdeithasol a chyfoeth yr unigolyn
  • Gwybodaeth am dir ac eiddo’r unigolyn
  • Enw eu priod, plant, wyrion ac wyresau a pherthnasau teuluol eraill
  • Man claddu’r ymadawedig
  • Gwybodaeth am alwedigaethau
  • Enwau gweinyddwyr/ ysgutorion

Ychydig o ewyllysiau sydd gennym, sydd fel arfer wedi eu hadneuo i ni fel rhan o gasgliad y cyfreithiwr neu gyfraniadau preifat eraill. Gallwch chwilio’n catalog am enw unigolyn i weld os yw eu hewyllys gennym ni.

Os ydych yn chwilio am ewyllys Cymreig wedi ei ddyddio cyn 1858 dylech ddefnyddio gwefan ewyllysiau Llyfrgell Genedlaethol Cymru er mwyn chwilio am ewyllys a gallwch weld yr ewyllys ar-lein.

Os ydych yn chwilio am ewyllys Cymreig wedi ei ddyddio ar ôl 1858 gallwch ddefnyddio’r Calendr Profiant Cenedlaethol ar ancestry.co.uk neu ar y Prif Gofrestr Profiant.

Byrddau Claddedigaethau a Chofnodion Mynwentydd

Cofnodion sy’n ymwneud â mynwentydd bwrdeistrefol yw cofnodion mynwentydd yn hytrach na mynwentydd eglwysig. Roedd Deddf Claddedigaeth 1853 yn galluogi plwyfi a bwrdeistrefi i sefydlu a gweinyddu eu mynwentydd eu hunain. Hyd nes i’r Cynghorau Plwyfi gael eu sefydlu yn 1894, roedd festri’r eglwys yn cael dewis bwrdd claddedigaethau tan i’r Cyngor Plwyf gymryd y cyfrifoldeb yn 1894.

Gellir dod o hyd i gofnodion Byrddau Claddedigaethau mewn cofnodion Cynghorau Plwyf neu gofnodion Cynghorau Bwrdeistref Gwledig. Gall y cofnodion hyn gynnwys cofrestrau claddedigaethau, cofrestrau beddi, hysbysiadau o gladdu a chynlluniau mynwent.

Mae cofnodion mewn Cynghorau Bwrdeistref Gwledig (Cyf: UDD) yn cynnwys-

  • Hysbysiadau neu gladdedigaethau ym Mynwent Bron-y-nant, Bae Colwyn (1903-1934)
  • Cofrestrau claddedigaethau, Dyserth Road, Y Rhyl (1901-1994)
  • Cofrestr Arolygydd Mynwentydd o gladdedigaethau, Dyserth Road, Y Rhyl, (1920-1979)
  • Llyfrau Mynwent, Dyserth Road, Y Rhyl (1964-1975)
  • Llyfr ffioedd gweinidogion, Y Rhyl (1966-1976)
  • Llyfr ffioedd claddedigaethau, Prestatyn (1950-1966)

Nid oes gennym gofnodion cyflawn o gladdedigaethau unigol ym mynwentydd Sir Ddinbych yng nghofnodion y cyngor plwyf na chofnodion y cyngor bwrdeistref gwledig. Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd angen i chi gysylltu â’r swyddog mynwentydd os ydych yn edrych am gofnod o gladdedigaeth yn y mynwentydd canlynol-

  • Coed Bell, Upper Gronant Road, Prestatyn
  • Mynwent Fron Bache, Ffordd Vicarage, Llangollen.
  • Mynwent Llanrhydd, Llanrhydd, Rhuthun.
  • Mynwent Maeshyfryd, Dyserth Road, Y Rhyl.
  • Y Fynwent Newydd, Ffordd Newydd, Rhuddlan.
  • Mynwent Y Llwyn, Mount Road, Llanelwy.
  • Mynwent Ffordd Ystrad, Ffordd Ystrad, Dinbych.

Mae gennym gopi microffilm (MFD/1694) ar gyfer claddedigaethau a gynhaliwyd ym mynwent Dinbych (Ffordd Ystrad) rhwng 1889 ac 1990. Byddwch angen rhoi darllenydd microffilm ar gadw er mwyn gweld y cofnodion hyn.

Os ydych yn chwilio am gladdedigaeth mynwent yn Wrecsam gallwch chwilio arlein am gladdedigaethau a gynhaliwyd rhwng 1876 a 2012.

Cofnodion Amlosgfeydd

Daeth amlosgi’n gyfreithiol yn 1884. Nid oes unrhyw gofnodion amlosgfeydd yn Archifau Sir Ddinbych. Mae’r amlosgfeydd agosaf yn Wrecsam a Bae Colwyn.

Mae Amlosgfa Bae Colwyn (Bron y Nant) wedi bod mewn bodolaeth ers 1957. Cysylltwch â nhw er mwyn dod o hyd i gofnod amlosgi ers 1957.

Mae Amlosgfa Amwythig (Emstrey) wedi bod mewn bodolaeth ers 1958. Cysylltwch â nhw er mwyn dod o hyd i gofnod amlosgi ers 1958.

Mae Amlosgfa Wrecsam (Pentrebychan) wedi bod mewn bodolaeth ers 1966. Cysylltwch â nhw er mwyn dod o hyd i gofnod amlosgi ers 1966.

Cyn 1957 gallai pobl Gogledd Cymru ddewis amlosgfa Landican, Birkenhead, er nad oedd yn cael ei ddefnyddio’n aml.

Cofnodion y crwner

Mae rôl y crwner wedi newid dros amser a bellach mae’n ymwneud gan fwyaf gydag achosion o farwolaethau sydyn neu amheus.

Mae cofnodion crwner y canlynol gennym-

Gallwch ddarganfod mwy am ba wybodaeth mae cofnodion y crwner yn ei gynnwys yma.

Mae cyfnod caeedig o 75 mlynedd ar gofnodion y crwner.

Cofnodion ysbytai

Mae cofnodion ysbytai weithiau yn cynnwys cofrestrau mamolaeth a chofrestrau  marwolaeth

Ym mha iaith ysgrifennwyd y cofnodion?

Mae’r rhan fwyaf o’r cofnodion hyn, ac eithrio rhai cofrestrau annibynnol, yn Saesneg.

Mae rhai cofnodion plwyfi cynnar yn Lladin. Gallwch weld canllaw i Ladin yma.

Ein polisi yw catalogi cofnodion yn yr iaith y cawsant eu hysgrifennu’n wreiddiol.

Sut ga’ i fynediad i’r cofnodion hyn?

Mae cofrestrau plwyfi ar gyfer Sir Ddinbych i gyd (a Chymru gyfan) ar gael drwy dalu tanysgrifiad i findmypast.co.uk. Cewch fynediad at y wefan hon am ddim yn yr ystafell ymchwil drwy gadw lle ar gyfrifiadur o flaen llaw. Mae cofrestrau plwyfi Sir Ddinbych sydd ar gael ar findmypast.co.uk yn cynnwys:

  • Bedyddio cyn tua 1905
  • Priodasau/Gostegau cyn tua 1925
  • Claddedigaethau cyn tua 1955

Nodwch os gwelwch yn dda bod rhai plwyfi wedi penderfynu peidio sganio eu cofrestrau. Yn Sir Ddinbych, mae hyn yn cynnwys Rhuthun a Llanrhydd yn unig.

Os hoffech weld adysgrifau’r esgob neu gofrestrau plwyfi ar ficroffilm, bydd angen i chi gadw darllenydd microffilm o flaen llaw. Nid yw cofrestrau plwyfi gwreiddiol ar gael i’w gweld yr yn ystafell ymchwilio oni bai am achosion eithriadol iawn lle nad oes copi microffilm ar gael.  Mae gennym drawsgrifiadau hefyd ar gael ar gyfer y rhan fwyaf o blwyfi hyd 1812.

Er mwyn gweld cofnodion crwner, ewyllysiau, arysgrifau beddi a chofrestrau annibynnol bydd yn rhaid i chi gadw lle yn ein hystafell ymchwilio.  Cadwch le yn yr ystafell ymchwilio heddiw.

Er mwyn cael mynediad i gofnod y crwner o fewn y 75 mlynedd diwethaf mae’n rhaid i chi wneud cais i’r crwner. Gallwch ddod o hyd i’r cyswllt ar gyfer crwner Sir Ddinbych yma.

Pa gofnodion alla’ i eu darganfod mewn sefydliadau ac archifau eraill?

Llyfrgell Genedlaethol Cymru

  • Gallwch chwilio am ewyllysiau cyn 1858 gan ddefnyddio gwefan Ewyllysiau Cymraeg y Llyfrgell Genedlaethol.

Mae’r rhan fwyaf o gofnodion Eglwys Bresbyteraidd Cymru (Methodistiaid Calfinaidd) gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru.

Y Cofrestrydd Lleol

Gall Cofrestrydd Sir Ddinbych gyflenwi copïau o dystysgrifau geni, priodas a marwolaethau ar gyfer y rhai hynny sydd wedi eu cofrestru yn Sir Ddinbych. Am fwy o wybodaeth ar sut i gael copi o dystysgrif, ewch i’w gwefan.

Y Cofrestrydd Cyffredinol (Swyddfa Gofrestru Gyffredinol)

Y Swyddfa Gofrestru Gyffredinol sydd yn cynnal yr archif genedlaethol o bob genedigaeth, priodas a marwolaeth yng Nghymru a Lloegr hyd at 1837. Gellir archebu copïau o dystysgrifau geni, priodas a marwolaethau arlein ar eu gwefan.