Cynghorau ac awdurdodau llywodraeth leol eraill

Mae Archifau Sir Ddinbych yn cadw cofnodion corfforaethol Cyngor Sir Ddinbych a’r awdurdodau fu’n ei ragflaenu.

Pa gofnodion y gallaf ddod o hyd iddynt yn Archifau Sir Ddinbych?

Bwrdeistref

Ffurfiwyd Bwrdeistrefi yn y cyfnod canoloesol pan roddwyd hawliau a breintiau i nifer o drefi fel hunanlywodraeth, yr hawl i gynnal ffeiriau a llysoedd y gyfraith. Cadarnhawyd yr hawliau hyn gan siarter. Mae’r unig siartrau gwreiddiol sydd gennym ar gyfer Bwrdeistref Dinbych. Yn 1974 unwyd y Bwrdeistrefi i greu cynghorau dosbarth ac yn ddiweddarach cynghorau sir.

Mae gennym gofnodion ar gyfer y bwrdeistrefi canlynol-

Nodwch os gwelwch yn dda nad yw’r catalog llawn ar gael arlein eto ar gyfer Bwrdeistrefi Rhuthun, Wrecsam a Bae Colwyn.

Mae Siarteri Bwrdeistref Dinbych ar gael i’w gweld arlein yn rhad ac am ddim ond bydd rhaid i chi fod wedi cofrestru ac wedi mewngofnodi i’w gweld.

Cyngor Dosbarth Trefol

Sefydlwyd Cynghorau Dosbarth Trefol o dan ddarpariaethau Deddf Llywodraeth Leol 1894 ac fel arfer roeddent yn cymryd cyfrifoldeb am lanweithdra oddi wrth yr awdurdodau glanweithdra lleol ac ymhlith eu cyfrifoldebau roedd gwasanaethau glanweithdra, carthffosiaeth, casgliad gwastraff, tai, strydoedd, mynwentydd, llyfrgelloedd, parciau, rheolaethau ar adeiladau fel gorsafoedd petrol a thrwyddedu mannau o adloniant cyhoeddus.

Mae gennym gofnodion ar gyfer y Cynghorau Dosbarth Trefol canlynol-

Cyngor Dosbarth Trefol Bae Colwyn a Cholwyn

Cyngor Dosbarth Trefol Llangollen

Cyngor Dosbarth Trefol Abergele a Phensarn

Cyngor Dosbarth Trefol Abergele

Cyngor Dosbarth Trefol y Rhyl (prif gasgliad yn Archifdy Sir y Fflint)

Cyngor Dosbarth Trefol Prestatyn (prif gasgliad yn Archifdy Sir y Fflint)

Cyngor Dosbarth Gwledig

Fel Cynghorau Dosbarth Trefol, cafodd Cynghorau Dosbarth Gwledig hefyd eu sefydlu o dan ddarpariaethau Deddf Llywodraeth Leol 1894, er i rai uno yn 1935 i ffurfio cyrff gweinyddol newydd.

Mae gennym gofnodion ar gyfer y Cynghorau Dosbarth Gwledig canlynol-

Cyngor Dosbarth Gwledig Llanelwy (Dinbych) (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Aled (sefydlwyd yn 1935)

Cyngor Dosbarth Gwledig y Waun (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Llansilin (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Ceiriog (sefydlwyd yn 1935)

Cyngor Dosbarth Gwledig Llanrwst (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Uwchaled (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Hiraethog (sefydlwyd yn 1935)

Cyngor Dosbarth Gwledig Rhuthun (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Llangollen (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Wrecsam (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Dosbarth Gwledig Edeyrnion (sefydlwyd yn 1894)

Cyngor Plwyf

Sefydlwyd cynghorau plwyf sifil gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1894, gan gymryd cyfrifoldebau cyfarfodydd plwyf. Daeth cynghorau cymuned yn lle cynghorau plwyf yn sgil adrefnu llywodraeth leol yn 1974.

Gallwch chwilio am gyngor plwyf unigol drwy ddefnyddio’r bar chwilio ar frig y dudalen hon.

Cyngor Sir Ddinbych (1888-1974)

Sefydlwyd Cyngor Sir Ddinbych o dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1888 pan drosglwyddwyd cyfrifoldebau gweinyddol y llysoedd chwarter i’r cyngor sir.

Mae gennym gofnodion cyngor ac adrannol ar gyfer Cyngor Sir Ddinbych. Nodwch os gwelwch yn dda mai dim ond fel rhestrau papur yn yr ystafell chwilio mae’r rhestrau o’r hyn sydd gennym ar gyfer Sir Ddinbych cyn 1974 ar hyn o bryd. Cysylltwch â ni am fanylion pellach.

Cyngor Sir Clwyd (1974-1996)

Cafodd Clwyd ei chreu gan Ddeddf Llywodraeth Leol (1972) a hynny drwy uno Sir y Fflint gyda rhan helaeth Sir Ddinbych, yn ogystal â Dosbarth Gwledig Edeyrnion o Sir Feirionnydd. Mae cofnodion Cyngor Sir Clwyd yn cael eu cadw yn Archifau Sir Ddinbych.

Mae archifdy Sir y Fflint hefyd yn cadw cofnodion Cyngor Sir Clwyd.

Cyngor Dosbarth (1974-1996)

Rhannwyd Clwyd yn chwe dosbarth, pob un yn cael ei weithredu gan gyngor dosbarth neu fwrdeistref. Rhannwyd Clwyd i’r cynghorau dosbarth canlynol-

Nodwch os gwelwch yn dda nad yw’r catalogau llawn ar gyfer y casgliadau hyn ar gael arlein eto.

Cynghorau Tref a Chymuned

Daeth y cynghorau cymuned yn lle’r cynghorau plwyf fel rhan o adrefnu llywodraeth leol yn 1974. Gallwch ganfod rhai cofnodion cynghorau cymuned wedi 1974 ymhlith casgliadau’r cyngor plwyf (Cyfeirnod: PCD).

Mae gennym gofnodion ar gyfer y cynghorau tref a chymuned canlynol-

Cyngor Tref Corwen

Cyngor Tref Llangollen

Cyngor Tref Prestatyn

Cyngor Tref Rhuddlan

Cyngor Sir Ddinbych (1996-presennol)

Ffurfiwyd y Cyngor Sir Ddinbych newydd yn dilyn adrefnu llywodraeth leol a rhannu Cyngor Sir Clwyd yn bedwar awdurdod newydd sef Conwy, Sir Ddinbych, Sir y Fflint a Wrecsam. Daeth i fodolaeth ar 1 Ebrill 1996.

Mae’r prif gasgliadau sydd ar gael ar gyfer y ‘Sir Ddinbych newydd’ a’r awdurdod cysgodol yn cynnwys cofnodion, rhaglenni ac adroddiadau-

Awdurdod Cysgodol Cyngor Sir Ddinbych (1995-1996)

Cyngor Sir Ddinbych

Cyngor Sir Ddinbych: Cabinet (ar ôl 2000)

Ym mha iaith yr ysgrifennwyd y cofnodion?

Mae’r mwyafrif o’r cofnodion hyn yn Saesneg. Ein polisi yw catalogio’r cofnodion yn yr iaith y cawsant eu hysgrifennu.

Sut alla i gael mynediad i’r cofnodion hyn?

Gallwch weld y cofnodion hyn yn ein hystafell chwilio. Nid oes unrhyw rai o’n papurau swyddogol na chyngor ar gael i’w gweld arlein. Archebwch le yn yr ystafell chwilio heddiw.

Pa gofnodion alla i ddod o hyd iddynt mewn archifdai a sefydliadau eraill?

Archifdy Sir y Fflint sy’n cadw’r prif gasgliad ar gyfer Cyngor Sir Clwyd a Chynghorau Dosbarth Trefol Rhyl a Phrestatyn.