Cyfrifiad

Mae Cyfrifiad cenedlaethol wedi ei gynnal bob deg mlynedd ers 1801 heblaw am 1941. Cyfrifiad 1841 oedd y cyntaf i restru enw pob unigolyn.

Rhwng 1841 ac 1901 byddai pob aelwyd yn llenwi ffurflen cyfrifiad ac yna byddai’n cael ei chasglu gan y cofrestrwr a fyddai’n copïo’r wybodaeth i lyfr cofrestru. Y llyfrau cofrestru hyn ydyn ni’n gallu eu gweld heddiw ar-lein ac ar ficroffilm. Gallwch chwilio am aelwyd unigol, enw neu sefydliad fel Carchar Rhuthun neu Wyrcws Wrecsam.

Cynhaliwyd y cyfrifiad ar y dyddiadau canlynol-

  • 1841- 6 Mehefin
  • 1851- 30 Mawrth
  • 1861- 7 Ebrill
  • 1871- 2 Ebrill
  • 1881- 3 Ebrill
  • 1891- 5 Ebrill
  • 1901- 31 Mawrth
  • 1911- 2 Ebrill

Mae’r wybodaeth sydd yn y cyfrifiad yn newid, ac yn dod yn fwy manwl dros amser. Bydd cyfrifiad 1841 yn rhoi ichi gyfeiriad, enw, oedran (i’r 5 mlynedd agosaf i’r rheiny sydd dros 15 oed), rhyw, swydd, os cafodd yr unigolyn ei eni yn y sir (Do/Naddo) neu yn yr Alban, Iwerddon, neu Wledydd Tramor.

Mae cyfrifiadau 1851-1901 yn cynnwys mwy o wybodaeth megis perthynas unigolyn i ben y teulu, statws priodasol, gwybodaeth fwy manwl am oedran a chyfeiriad, gwaith, sir a phlwyf geni, iaith (o 1891 yng Nghymru) ac os oeddynt yn dioddef o anableddau meddygol penodol.

Yn ogystal â’r wybodaeth a gynhwysir yn y cyfrifiadau blaenorol, mae 1911 yn cynnwys y nifer o blant a anwyd o fewn i briodas (byw a marw), mwy o fanylion am swyddi a mwy o fanylion ar genedligrwydd.

Mae nifer o blwyfi Sir Ddinbych ar goll o’r cyfrifiadau. Os na allwch ddod o hyd i rywun yn y cyfrifiad, defnyddiwch ganllaw’r Archifau Gwladol i ddarganfod rhesymau pam bod y wybodaeth ar goll neu wedi ei newid.

Pa gofnodion alla’ i ddarganfod yn Archifau Sir Ddinbych?

Nid yw Archifau Sir Ddinbych yn dal unrhyw gofnodion cyfrifiadau gwreiddiol.

Mae gennym gopïau microffilm o’r cyfrifiadau ar gyfer Sir Ddinbych rhwng 1841 ac 1901. Arlein yn unig yn y swyddfa y mae cyfrifiad 1911 ar gael

Mae cofnodion cyfrifiadau bellach wedi eu sganio a’u hychwanegu at wefannau tanysgrifio fel findmypast.co.uk ac ancestry.co.uk. Cewch fynediad at y gwefannau hyn am ddim yn yr ystafell ymchwil.

Ym mha iaith ysgrifennwyd y cofnodion?

Cafodd y rhan fwyaf o ffurflenni eu hysgrifennu yn Saesneg a’u cwblhau gan y cofrestrydd, fodd bynnag yn 1911 roedd y deiliad y tŷ yn cwblhau ffurflenni’r cyfrifiad am y tro cyntaf, oedd yn golygu bod rhai o’r ffurflenni yn cael eu cwblhau yn Gymraeg gan ddefnyddio ffurflen Gymraeg.

Sut ga’ i fynediad i’r cofnodion hyn?

Mae ffurflenni cyfrifiad ar gael ar ancestry.co.uk ac ar findmypast.co.uk. Cewch fynediad at y gwefannau hyn am ddim yn yr ystafell ymchwil drwy gadw lle ar gyfrifiadur o flaen llaw. Nid oes gennym danysgrifiad i gofrestr 1939.

Os ydych am edrych ar ffurflenni cyfrifiad ar ficroffilm, bydd angen i chi gadw darllenydd microffilm o flaen llaw. Nid oes gennym gofnodion gwreiddiol cyfrifiadau.

Pa gofnodion eraill alla’ i ddarganfod mewn archifau a sefydliadau eraill?

Yr Archifau Cenedlaethol, Kew

Cedwir cofnodion gwreiddiol y cyfrifiadau rhwng 1841 ac 1911 yn Yr Archifau Cenedlaethol.

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Cedwir cyfrifiad 1921, a phob cyfrifiad arall sydd yn goroesi yn y Swyddfa Ystadegau Gwladol. Bydd y cyfrifiadau hyn ar gael 100 mlynedd wedi iddynt gael eu cynnal.